شبکه خبر کاسپین - قزوین از قدیمی‌ترین حوزه‌های تمدنی ایران است که براساس یافته‌های باستان شناسان سابقه سکونت در آن به ‪ ۱۰‬هزار سال می‌رسد و این شهر حدود ‪ ۱۰۰‬سال پایتخت ایران در دوره صفویه بوده‌است.
به گزارش ایرنا استان قزوین با ثبت بیش از هزار اثر تاریخی که ‪ ۱۲‬درصد بناهای تاریخی کشور را شامل می‌شود دراین زمینه در رتبه نخست کشوری قرار دارد. این استان جاذبه‌های تاریخی و طبیعی زیادی دارد که آرامگاه پیغمبریه، زیارتگاه امامزاده حسین(ع) و قلعه‌الموت از جمله این آثار بشمار می‌رود. شهر قزوین با پیشینه غنی فرهنگی و تاریخی هنوز برای گردشگران ناشناخته است، به همین خاطر و برای توسعه صنعت گردشگری، قزوین درسال جاری به عنوان شهر پایلوت برگزیده شد. استان قزوین با پنج شهرستان و ‪ ۲۳‬شهر، ‪ ۱۹‬بخش، ‪ ۴۴‬دهستان، هزار و ‪۵۳۲‬ آبادی و ‪ ۱۵‬هزارو ‪ ۸۲۱‬کیلومتر مربع، حدود یک درصد از مساحت ایران را شامل که از شمال به استان‌های مازنداران و گیلان، از غرب به زنجان و همدان، از جنوب به مرکزی و از شرق به استان تهران محدود می‌شود. *** آثار تاریخی دژهای متعدد، قلعه‌ها، مساجد تاریخی، زیارتگاه‌ها، مدارس، عمارت‌ها، بازارها، خانه‌های قدیمی،دروازه‌ها، کاروانسراهای شهری وبین راهی، کلیساها، برج‌ها، مقبره‌ها، آب انبارها و گرمابه‌ها روایتگر تاریخ غنی و پرافتخار بخشی از سرزمین بزرگ ایران هستند. بطور کلی به سه نقطه گردشگری شامل سرای سعدالسلطنه به عنوان بزرگترین کاروانسرای ایران، مجموع باغ فرهنگی و منطقه الموت به عنوان محورهای مهم گردشگری در استان قزوین می‌توان اشاره کرد. ازسوی دیگر‪ ۱۸۰‬سال مرکزیت فرقه اسماعیلیان در قزوین و الموت و ‪ ۱۰۰‬سال پایتختی دوره صفوی بر اهمیت این خطه افزوده است و بی‌تردید این ثروت عظیم نیازمند توجه بیشتر و بهره‌برداری بهینه است. *** بازارها و کاروانسراها موقعیت جغرافیایی ممتاز قزوین و قرار گرفتن در مسیرارتباطی مناطق شمالی و غرب کشور همواره باعث پویایی اقتصاد و گسترش بازرگانی در این شهر بوده است. مجموعه بازار قزوین‌از باارزشترین آثار بجای مانده معماری شهر قزوین است که تاریخ ساخت این مجموعه به دوره صفویه باز می‌گردد، درحالی که بخش زیادی از بناهای کنونی متعلق به دوره قاجاریه است. تعریف و تمجید "ناصرخسرو" از رونق و گستردگی بازار دوره‌سلجوقی شهرقزوین نشانگر فراوانی سراها، تیمچه‌ها و مراکز داد و ستد این شهر است. از بازارهای معروف شهر قزوین می‌توان به بازار قیصریه، سعدیه، مسگرها، وزیر، رضوی و حاج‌رضا اشاره کرد. "بازار قیصریه" به صنف فرش فروشان اختصاص دارد که درشمال مسجدالنبی است و این بازار با طاق‌های آجری بلند در بین مسجدالنبی وسرای رضوی واقع شده و "سرای وزیر" نیز در شرق این بازار قرار گرفته که سرایی دو طبقه ومختص صنف چوب است. "سرای رضوی" در جنوب قیصریه و دارای دو طبقه و سه ورودی است که این سرا متعلق به دوره قاجاریه بوده و از سراهای فعال بازار است، سرای "حاج رضا" نیز در دو طبقه باحیاط وسیع که حجره‌های بازرگانان در چهار سوی آن گسترده شده‌است. همچنین در کنار این بازارها برای اقامت مسافران و گردشگرانی که از نقاط مختلف برای خرید مراجعه می‌کردند و برای استراحت کاروانها وحمل و نقل کالای آنان کاروانسراهایی در شهر و میان راهی ایجاد شده‌است. کاروانسراهای سعدالسلطنه، گلشن، ضرابخانه، پنبه، گلشن مولوی، تیمچه سرباز، تیمچه سرپوشیده، دالان دراز، حاج نقدعلی و حاج محمد از مهمترین کاروانسراهای درون شهری قزوین بشمار می‌روند. همچنین کاروانسراهای میان راهی شاه‌عباسی محمدآباد، هجیب، شاه‌عباسی آوج، آراسنج، خرزان، قاقازان و پیچ بن محلی برای استراحت کاروان‌ها بوده‌است. کاروانسرای تاریخی سعدالسلطنه قزوین با ‪ ۲/۶‬هکتار بزرگترین کاروانسرای تاریخی کشوراست که باپشت سرگذاشتن یک دوره فراموشی به‌مکانی برای گردشگران تبدیل می‌شود، این سرا توسط سازمان میراث فرهنگی استان قزوین تملک و درحال بازسازی است. این مجموعه تاریخی از ارزشمندترین آثار بافت قدیم کشور است که‌در مجموعه بازار تاریخی قزوین قرار دارد و در دوران ناصرالدین شاه قاجار و به دستور باقرخان سعدالسلطنه فرماندار این شهر احداث شده‌است. این کاروانسرا بصورت چهارضلعی احداث شده و چهارایوان در چهارضلع حیاط دارد که طاق نمای ایوان‌ها آجرکاری وسقف داخلی ایوان دارای تزئین است، این کاروانسرا یادآور رونق نسبی تجارت بخش خصوصی ایران در عهد قاجار با اروپا از طریق روسیه‌است. کاروانسرای شاه‌عباسی شهر آوج از منزل گاه‌هایی است که در مسیرهای اصلی کشور به دستور شاه‌عباس احداث و در زمان پادشاهی شاه "صفی" پایان یافت. کاروانسرای "هجیب" در محور تاریخی قزوین-ساوه در کنار روستای هجیب قرار دارد این بنا با مساحتی حدود پنج هزار و ‪ ۸۵۰‬مترمربع و چهار هزار مترمربع بنا و ‪ ۳۶‬حجره در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده‌است. کاروانسرای محمدآباد در ‪ ۲۵‬کیلومتری جنوب قزوین و در دشت وسیع بوئین زهرا و در مسیر کاروان‌رو قزوین - اصفهان قرار گرفته، این کاروانسرا از عهد صفوی به جای مانده و در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است. *** دژها و قلعه‌ها قلعه الموت در شمال غربی استان قزوین در روستای "گازرخان" واقع شده‌است و به علت آنکه پایگاه اصلی"حسن صباح" مروج مذهب اسماعیلیه در دوره سلجوقی بوده، شهرت جهانی کسب کرده‌است. این قلعه در شمال غربی روستای گازرخان منطقه الموت و بر بلندای کوهی از سنگ یکپارچه با ارتفاع دو هزار و ‪ ۱۰۰‬متر از سطح دریا قرار گرفته است. آثار به‌جای مانده از ‪ ۱۳‬قلعه،الموت، شیرکوه، شهرک، نویزر شاه، لمبسر، قسطین لار، میمون دژ، قلادوش هندا بازرگاه، سپوهین، کیاکلا قلعه و کیاندشت هنوز مشتاقان تاریخ اسماعیلیان رااز گوشه و کنارجهان به این منطقه می‌کشاند. قلعه لمبسر مهمترین قلعه اسماعیلیه پس از" قلعه‌الموت" در نزدیکی شهر رازمیان مرکز بخش رودبارشهرستان واقع شده‌است. "قلعه میمون دژ" سومین قلعه بزرگ در منطقه الموت بوده و درباره‌محل دقیق این قلعه مورخان با هم اختلاف نظردارند، در تاریخ جهانگشای جوینی آمده این قلعه درسال‌های (‪ (۶۱۸-۶۳۵‬و در زمان علاالدین محمد ساخته شده‌است. *** مقبره‌ها و برج‌ها برج‌های دوگانه خرقان، مقبره پیرتاکستان، مقبره حمدالله مستوفی، آرامگاه ملا خلیلا، مقبره هید ثالث، سلطان اویس، کافر گنبد، برج باراجین، میل خرم‌آباد، یل گنبد، مقبره سنگی حسن‌آباد، مقبره سنگی شاه‌کوه، مقبره رییس المجاهدین، مقبره صدر جهان، مقبره میر حسینا و مقبره شفایی از برج‌ها و مقبره‌های استان قزوین است. بقعه پیر تاکستان در جنوب شهر تاکستان و در مجاورت قبرستان قدیمی شهر و و تپه باستانی خله‌کوه قرار گرفته است. این بنا طرحی به شکل مربع به ابعاد ‪ ۶/۵۰‬و‪۶/۱۰‬متر دارد و پوشش آن گنبدی است که توسط چهار سکنج بر روی طرح مربع سوار شده‌است. بنای پیر تاکستان درنهایت سادگی دارای شیوه معماری استوار است و براساس نحوه ساخت می‌توان آن را از بناهای دوره سلجوقی بشمار آورد. بقعه پیر تاکستان در سال ‪ ۱۳۳۰‬به شماره ‪ ۳۴۸‬در فهرست آثار ملی به ثبت رسید. *** عمارت‌ها و بناهای تاریخی کاخ چهلستون، حسینیه امینی‌ها، دروازه تهران، دروازه در کوشک، کلیسای آشوریان، کلیسای کانتور، کلیسای ارامنه، حسینیه رضوی، عمارت سپهدار، خانه مستشار، خانه بهشتی، خانه اسدی، خانه رئوفی، عمارت شهرداری، خانه آرازی، خانه زرنگار، خانه زعیم، خانه بهروزی، خانه امام جمعه، دیوانخانه قاجاری، عمارت بانک ملی و مصلای شهر قزوین را در این ارتباط می‌توان نام برد. کاخ چهلستون از بناهای تاریخی ارزشمند شهر قزوین است که شاه طهماسب صفوی درسال ‪۹۵۱‬هجری قمری به‌علت تهدید حملات ترکان عثمانی تصمیم به‌انتقال پایتخت از تبریز به قزوین گرفت و در همین سال بود که شاه‌اراضی موسوم به زنگی‌آباد را از میرزا شرف جهان یکی از بزرگان و معتمدان شهر خرید و به معماران برگزیده کشور دستور داد تا باغی به‌شکل مربع بسازند و در میان آن عمارتهای عالی، تالار ، ایوانها و حوضهای زیبا بنا کنند. عمارت چهلستون ساختمانی هشت گوش و در دوطبقه به مساحت تقریبی ‪ ۵۰۰‬متر مربع بنا شده‌است. نقشه بنا دارای طرحی بامحورهای صلیبی و برون گرا و سقف طبقه‌همکف پوشیده از مقرنس با طرح‌های بدیع و سقف طبقه فوقانی خنچه پوش است. عمارت چهلستون در بهمن ماه سال ‪ ۱۳۳۴‬به شماره ‪ ۳۸۹‬در فهرست آثار تاریخی ایران ثبت شده است. این کاخ هم‌اکنون به موزه خوشنویسی قزوین تبدیل شده‌است. *** آب انبارها و گرمابه‌ها قزوین را باید به یک اعتبار شهر آب انبارها بدانیم و ساخت و وقف بیش از ‪ ۱۰۰‬بنای ویژه و پرهزینه برای انباشت و ذخیره آب در شهری که از دیرباز به کم‌آبی شهره بوده و افزون بر هزاران واحد آب انبار خانگی، نشان از همت بلند مردم نیکوکار قزوین دارد. زمان آبگیری آب انبارها که معمولا در چله زمستان صورت می‌گرفت، علاوه بر رعایت بهداشت در حد ممکن، بهره‌برداران را از مصرف یخ در تابستان بی‌نیاز می‌کرد. از جمله این آثار می‌توان به آب انبارهای سردار بزرگ و کوچک، مسجد جامع، ملاوردیخانی، سردار کوچک، زنانه‌بازار، آقا، حاج کاظم و حکیم اشاره‌کرد. "آب انبار سردار" بزرگترین آب انبار تک گنبدی ایران است که درسال ‪۱۲۲۷‬ هجری قمری در کنار خیابان راه‌آهن قزوین ساخته شده‌است. این بنا دارای گنبدی رفیع و آجری که نورگیرهایی بر بدنه آجری آن قرار گرفته است. بانیان ساخت این آب انبار، دو برادر به نام‌های‌محمد حسن خان ومحمد حسین خان، از امرا و سرداران زمان فتحعلی‌شاه، محمدشاه و ناصرالدین شاه قاجار بودند. در دو طرف در ورودی " آب انبار سردار "سکوی سنگی برای نشستن و استراحت کردن وجوددارد وهمچنین راه سنگی پله‌ای در این انباروجود دارد که به کانلی مشهور به راه شیرمنتهی شده و برای دسترسی به آب ‪ ۱۲/۵‬متر باید پایین‌رفت. آب انبار "زنانه بازار" در ضلع غربی مسجدالنبی قرار گرفته و ورودی آن از بازار مسگرها و بانی آن مرحوم حاج ملا عبدالوهاب از علمای بنام شهر و اولین متولی مسجد سلطانی معاصر فتحعلی شاه قاجار است. راه شیر این آب انبار در حال حاضر دارای ‪ ۴۳‬عدد پله و سقف آن طاق آهنگ و فاقد تزیینات و مخزن آب‌انبار مستطیل شکل است که گنجایش دوهزار و ‪۳۵۰‬متر مکعب آب دارد. *** گرمابه‌ها شهرقزوین بیش از ‪۳۰‬گرمابه دارد که حدودنیمی از آنها تخریب شده و تعدادی از گرمابه‌های باقی مانده بسیار زیبا و در نوع خود بی‌نظیر و برخی ساده بنا شده‌است. گرمابه آخوند در محله آخوند واقع و بنای فعلی آن متعلق به دوره پهلوی است که دارای سردری با پلان دایره و گرمخانه بوده که با طاق و گنبد پوشیده شده‌است. گرمابه قجر در خیابان عبید زاکانی و متعلق به دوره صفویه‌است، این گرمابه نیز تمامی فضاهای گرمابه‌ها را دارا بوده و از زیباترین گرمابه‌های قزوین بشمار می‌رود. *** آب گرم‌های قزوین چشمه‌های آب معدنی "ارشیا" در شهر آبگرم از مهمترین آب گرم معدنی استان قزوین است که قابلیت‌های درمانی دارد. این مجموعه دارای استخر آب گرم عمومی، سایت خصوصی و سفره خانه‌سنتی بوده و هر سال میزبان هزاران نفر از گردشگران کشور است. آب گرم معدنی ارشیا از نوع آهکی بوده و خاصیت درمانی آن برای بیماریهای درد مفاصل، روماتیسم، سوء هاضمه، سنگ کلیه، اعصاب و اگزما موثر است. *** غارهای طبیعی غارهای طبیعی از کهن‌ترین کانون‌های استقرار انسان در زمان‌های بسیار دور و مکانی امن برای پناه گرفتن و زندگی بشر بوده‌است. امروزه تنها اطلاعات ناچیزی از ساکنان اولیه و زوایای زندگی آنها در دست است و می‌توان گفت تنها یک تصور ذهنی از ساکنان غارها در نزد ما وجود دارد و سئوالهای بسیاری از این مکانهای اسرارآمیز بی‌پاسخ مانده است. غارهای سلطان‌بلاغ، آق‌بابا، شهرباز، کول، قره‌قورتان، شاکین، آلابار باغلاری قزل قلعه، چهل دختر، آلتین کش، بروج، ماهین، ملکشاه، اسکول و غار پلنگ از غارهای طبیعی استان قزوین است که مورد توجه باستانشناسان است. *** مساجد تاریخی و مدرسه‌ها مسجدها و مکان‌های متبرکه استان قزوین همانند سایر استانهای کشور در طول تاریخ بین مردم از جایگاه و کارکردهای ویژه‌ای برخوردار بوده وهستند که‌این کارکردها باعث شده‌تامسجد همواره به عنوان مکانی مقدس ازارزش‌خاصی برخوردار باشد. مسجد جامع کبیر در محله "دباغان" شهر قزوین با چهارهزارمتر مربع زیربنا احداث شده که مناره‌های باشکوه، ایوان رفیع و گچبری‌های نفیس آن نشانگر معماری دوره اسلامی است. قدیمی‌ترین بخش این مسجد یک چهارطاقی باقیمانده از دوره‌ساسانی است که در نزدیک طاقی موسوم به هارونی قرار دارد و در زمان هارون‌الرشید خلیفه عباسی در سال ‪ ۱۹۲‬هجری قمری به آن افزوده شده‌است. مسجد پنجه علی در غرب خیابان پیغمبریه مقابل محوطه باغ صفوی، متصل به مدرسه امام صادق (ع) واقع و توسط شاه‌طهماسب صفوی احداث شده‌است که در حکم مسجد حرمخانه سلطنتی بوده‌است. اما بنای مسجد قدیمی‌تر از صفویه و نام "پنجه‌علی" به‌خاطر وجود سنگ مرمر واقع درمحراب آن‌است که نقش پنجه‌ای درآن دیده می‌شود و آن را جای پنجه حضرت علی(ع) می‌دانند که سنگ مذکور در سال‌های اخیر به سرقت رفته‌است. مسجدالنبی (ص) از بزرگترین و وسیع‌ترین مساجد ایران است که ساختمان اصلی بنا را به دوران صفویه نسبت می‌دهند که پس از تخریب در زمان قاجاریه به فرمان فتحعلی‌شاه تجدید بناشد این مسجد از نوع مساجد چهار ایوانی است که ‪ ۱۴‬هزار متر مربع مساحت دارد. مسجدالنبی دارای چهار شبستان مشابه و هر یک از جهات چهارگانه مسجد، ایوانی بلند دارد و دو گوشواره و دو شبستان در دوسوی آن بنا شده‌است. شبستان شمالی و جنوبی هر یک چهارتاق نما و شبستان‌های شرقی و غربی هر کدام ‪ ۹‬تاق نما دارند. حیاط مسجد طرحی مستطیل شکل‌است که‌حوض بزرگی در وسط آن قرارداردوایوان‌های چهارگانه با کاشی‌های مینایی تزیین شده و در هر ایوان کتیبه‌ای از کاشی لاجوردی به خط نسخ کار گذاشته شده‌است.